Longread: De commissie kunstenaars - een gesprek met Amin Dridi

Longread: De commissie kunstenaars - een gesprek met Amin Dridi

De Commissie Kunstenaars: waar staat ze voor en wat doet ze? Onze redactrice zocht het voor jullie uit. Ze klopte daarvoor binnenshuis aan bij Amin Dridi, Office Manager van het t-heaterkantoor in Brussel. Toevallig is dat niet; Amin zetelt namelijk zelf in de Commissie als vertegenwoordiger van het Verbond van de Belgische Ondernemingen.

Als artiest of kunstenaar heb je ongetwijfeld al gehoord van de Commissie Kunstenaars. Misschien ben je er zelfs al mee in aanraking gekomen. Maar wat doen ze juist? En wanneer contacteer je hen?

 

DE COMMISSIE

Zoals de naam zegt, staat de Commissie in voor de kunstenaar. Maar op welke manier? Volgens Amin is dat sterk veranderd ten opzichte van vroeger. Waar de Commissie pas optrad wanneer er zich een geschil voordeed, met name wanneer één van de overheidsdiensten je niet aanschouwde als kunstenaar, doet ze nu proactief uitspraak over het kunstenaarschap. In theorie is dat al zo sinds 2014, in de praktijk startte men in 2015 met deze nieuwe werking. De hervorming is er enerzijds gekomen om niet steeds achter de feiten aan te hollen, maar ook omdat er te vaak misbruik werd gemaakt van het artikel 1bis, legt Amin uit.

 

HET ARTIKEL 1bis

Een belangrijk artikel. Het vertrekt van het artikel 1 van de RSZ-wet dat bepaalt dat je enkel werknemer kan/mag zijn wanneer er sprake is van een ‘band van ondergeschiktheid’. Artikel 1bis, daarentegen, verklaart dat in sommige situaties een kunstenaar tóch als werknemer kan beschouwd worden zonder dat die band van ondergeschiktheid er is. Een beeldend kunstenaar, vertelt Amin, is meestal vrij in de creatie van een werk maar kan volgens het artikel 1bis toch als werknemer aanschouwd worden. Van dit artikel werd de laatste jaren echter te veel misbruik gemaakt. Mensen met allerlei motieven begonnen er beroep op te doen en ook in omgekeerde richting (aan de zijde van de werkgevers), werd misbruik meer feit dan uitzondering.

Enter de nieuwe samenstelling van de Commissie Kunstenaars. Voortaan bepalen zij aan de hand van een kunstenaarsvisum mee wie in aanmerking kan komen om beroep te doen op het artikel 1bis. Nu moet je dus in het bezit zijn van dat visum alvorens je je vrij van de band van ondergeschiktheid, werknemer kan noemen.

 

KAARTEN

Wil je graag een visum bemachtigen? Dan moet je een dossier indienen waarin je je kunstenaarschap motiveert. Beschikt de commissie niet over genoeg info om te oordelen? Dan wordt de persoon in kwestie mogelijk uitgenodigd om zijn of haar zaak te komen verdedigen. Amin vertelt me dat deze dossiers met zeer veel aandacht worden bestudeerd en het dus van groot belang is goed te motiveren waarom jij als kunstenaar aanzien moet worden.

Het visum is echter niet de enige kaart die wordt uitgereikt. Ook de kunstenaarskaart behoort tot het gamma van de Commissie. Deze kaart geeft je recht om beroep te doen op de KVR (de kleine vergoedingsregeling). Ook hier moet je een aanvraag voor indienen. Anders dan bij de aanvraag voor het visum, hoef je je zaak hier niet zo uitgebreid te verdedigen. Wel moet het artistieke ook hier duidelijk zijn. Eens je in het bezit bent van de kaart, kan je dus je onkosten voor bepaalde (artistieke) activiteiten forfaitair laten vergoeden via de KVR. Op de kostenvergoedingen betaal je geen belastingen of sociale bijdragen.

Tot slot buigt de Commissie zich ook nog over het zelfstandigheidsstatuut van kunstenaars. Hier bestaat geen kaart voor, noch is het een verplichting die verklaring aan te vragen als zelfstandige. Toch, zegt Amin, kan het in het voordeel spelen van de zelfstandige kunstenaar om een verklaring aan te vragen bij de Commissie. De persoon in kwestie wordt dan ook officieel aanzien als kunstenaar en heeft voor maximum 2 jaar de zekerheid dat hij/zij voor het omschreven werk inderdaad zelfstandige is.

Zet ik het even op een rij voor jullie, dan zijn er dus drie pijlers waarover de Commissie zich buigt:

- De kunstenaarskaart, om je te laten vergoeden via de KVR ;
- Het kunstenaarsvisum, om te kunnen werken onder de voorwaarden van het artikel 1bis ;
- De zelfstandigheidsverklaring, om optimaal als zelfstandig kunstenaar te kunnen werken.

De verschillende aanvraagformulieren en meer info, vind je hier terug.

 

WIE ZETELT ER IN DE COMMISSIE?

Naast Amin zetelen er in de Commissie nog een aantal mensen. Allemaal vertegenwoordigen ze een stukje van het veld: de sector zelf, de werkgeversorganisaties, de vakbonden en de overheid.

Volgens Amin heeft de Commissie al een lange weg afgelegd om vlot te kunnen werken, maar is er nog wel wat wetgevend werk aan de winkel om alles efficiënter te maken. Hij vindt het boeiend om vertegenwoordiger te kunnen zijn van een structuur die mee richting geeft aan het veld. “Je houdt de vinger aan de pols en komt in aanraking met alle partijen die betrokken zijn in deze kwestie”. Voor de kunstenaar zelf, kan het alleen maar interessant zijn dat het statuut van de artiest meer en meer beschermd en ontwikkeld wordt, en dat het misbruikt beperkt wordt.

 

Auteur: Sofie Van den Bergh, consulent t-heater Brussel

Actueel op 23/12/2016